Eglwys Sant Gwyddelan, Dolwyddelan, yn ennill gwobr Eco-eglwys gyntaf Cymru

Gwyddeolan EcoChurch 2017-04-03 @ 17-33-40 Eglwys pentref bychan yn Eryri ydy’r eglwys gyntaf yng Nghymru i dderbyn gwobr ecoleg newydd mawreddog i eglwysi.

 

Gwyddeolan EcoChurch 2017-05-16 @ 01-33-10

 

 

Cafodd Eglwys Sant Gwyddelan, yn Nolwyddelan – sy’n gorwedd yn nyffryn Lledr rhwng Betws-y-coed a Blaenau Ffestiniog ac sy’n rhan o Ardal Weinidogaeth Bro Gwydyr – ei dyfarnu â gwobr Efydd Eco-eglwys gan A Rocha, elusen amgylcheddol ryngwladol sydd â ffocws a sylfaen Cristnogol, ac sy’n gyfrifol am gynnal y wobr eco-eglwys yng Nghymru a Lloegr.

 

 

 

Dywedodd Sue Layland, cydlynydd Eco-eglwys Sant Gwyddelan, “Yn naturiol, rydyn ni wrth ein boddau mai ydy’r Eglwys gyntaf yng Nghymru i dderbyn ein Gwobr Efydd Eco-eglwys. Mae hyn yn ganlyniad nifer lawer o bobl yn gwneud eu rhan, a’r awydd i gadw costau’n gynaliadwy mewn adeilad eglwys sy’n glynu’n driw at ei symlrwydd o’r 16eg ganrif.

Rydyn ni hefyd yn cefnogi Masnach Deg ac yn defnyddio cynnyrch eco-glanhau sydd ddim yn amodol ar asesiadau risg. Mae meddwl yn gynaliadwy a meddwl yn syml wedi bod yn fframwaith arweiniol i’r eglwys hon ers talwm ac yn hanfod amgylcheddaeth.”

  • Wrth weithio trwy’r broses i gyrraedd y nod o ennill y wobr, dyma’r hyn a gyflawnodd Susan a phobl eraill Sant Gwyddelan:
  • Newid y bylbiau golau i fylbiau LED, sy’n lleihau risgiau iechyd a diogelwch ac yn arbed costau, a hefyd yn gwella’r goleuo.
  • Gosod y goleuadau ar switshis amseru, yn golygu nad oedd rhaid i ymwelwyr â’r eglwys orfod cofio diffodd y goleuadau wrth adael, ac felly’n lleihau’r defnydd o drydan.
  • Newid yr hen stôr-wresogyddion am rai mwy effeithlon, sy’n golygu rhai gwell gyda gwres effeithlon a chostau is.
  • Symud at ddull rheoli torri glaswellt y fynwent, sy’n caniatáu blodau gwylltion derbyniol a dymunol i dyfu, tra’n lleihau costau torri glaswellt rheolaidd.
  • Gosod blychau adar newydd yn y fynwent, gyda chyngor ynglŷn â’u lleoli gan y Gymdeithas Adar.
  • Cynorthwyo’r ysgol gynradd leol wrth iddyn nhw ddatblygu rhan o’u coetir fel adnodd dysgu.

 

Gwyddeolan EcoChurch 2017-04-03 @ 17-51-00 2

Dywed Mrs. Deirdre Southgate, Warden Sant Gwyddelan, “Dechreuodd hyn oll nôl ym 1984, pan fu raid inni adeiladu cwt yn y fynwent i storio cyfarpar. Fe’i cynlluniwyd gyda tho tywarch er mwyn ei inswleiddio ac mae’n lleihau lleithder, ond roedd hefyd roedd yn cydweddu â natur y lleoliad a’i wneud yn fwy derbyniol i gymdogion.

Chafodd dim byd ei niweidio! Yn wreiddiol roedd planhigion llus yn tyfu drosto, gyda bywyd gwyllt mewn golwg. Mae rhai ohonyn nhw’n dal i dyfu yno, ond mae planhigion eraill hefyd wedi hadu’u hunain. Rydyn ni hefyd wedi dechrau cyflwyno briallu gwyllt ym mynwent yr eglwys ac fe ellir gwneud mwy gyda chennin Pedr gwyllt a rhywogaethau cynhenid eraill.”

 

Gwyddeolan EcoChurch 2017-05-13 @ 19-03-21

 

Dywedodd y Parchedig Stuart Elliott, Arweinydd Gweinidogaeth Bro Gwydyr, “Daeth y gwobrau Eco-eglwys i fod ym mis Chwefror y llynedd ac roedd pobl Sant Gwyddelan yn awyddus i barhau eu gwaith yn canolbwyntio ar symlrwydd a’r effaith amgylcheddol. Wrth inni gwblhau’r arolwg Eco-eglwys, sy’n un o ofynion y gystadleuaeth, roedd hi’n amlwg bod Sant Gwyddelan eisoes wedi hen gychwyn ar y daith hon. Roedd llawer o’r camau gofynnol wedi eu cymryd cryn amser yn ôl, ond mae’r eglwys leol a’r gymuned yn dal i elwa… a dydyn ni ddim yn bwriadu rhoi’r gorau iddi gyda hyn. Mae gynnon ni gynlluniau i ddatblygu’r gwaith hwn ac i weithredu cynlluniau newydd.”

 

Wrth longyfarch Sant Gwyddelan, meddai Esgob Bangor, y Gwir Barchedig Andy John, “Mae’n fendigedig bod 30 mlynedd o ymrwymiad cydwybodol pobl i garu Duw a’r creu wedi arwain at yr eglwys yn derbyn y wobr hon, y cyntaf yng Nghymru. Rydw i’n llongyfarch pobl Sant Gwyddelan am eu gwaith a’u hesiampl. Dwi’n sicr y bydd eglwysi eraill yn yr Esgobaeth yn dymuno dilyn yn ôl eu traed.

Mae’r wobr Eco-eglwys yn ffordd syml iawn o gofnodi eich gweithredoedd dros yr amgylchedd ac yn fodd i helpu eich ôl-troed carbon. Dim ond pum munud gymer hi i gofrestru a’r holiadur yn cymryd rhyw 20 munud i’w lenwi. Mae’n cynnig meincnod o safle’r eglwys fel Eco-eglwys. Dwi’n sicr y bydd mannau eraill sydd wedi bod yn cyflawni gwaith da yn y maes hwn a fyddai’n gymwys i gystadlu am wobr, a’n helpu ar y daith i fod, rhyw ddydd, yn Eco-esgobaeth, pwy a ŵyr?!”

Gwyddeolan EcoChurch 2017-04-03 @ 17-50-17