Seintiau, cân a noddfa: Cadeirlan Bangor yn dod â’i hanes i’r llwyfan
Ysgol Glanaethwy a chyfeillion yn cyflwyno cynhyrchiad newydd gan Cefin Roberts, gyda Chadeirlan Bangor yn llwyfan i’w stori ei hun.
Bydd Cadeirlan Bangor yn llwyfan i’w hanes ei hun fis Hydref eleni, gyda chynhyrchiad theatr newydd yn edrych ar ei gorffennol a’i phresennol fel man lloches a noddfa.
Wedi’i hysgrifennu a’i chyfarwyddo gan Cefin Roberts, mae Dinas Noddfa – City of Refuge yn cynnwys perfformwyr o Ysgol Glanaethwy ynghyd â chast cymunedol a chorau lleol. Trwy ddrama, cerddoriaeth a chân, bydd y cynhyrchiad Cymraeg yn tywys cynulleidfaoedd o’r gymuned a sefydlwyd gan Deiniol Sant yn y chweched ganrif i Fangor heddiw.
Ystyr Dinas Noddfa yw “City of Refuge” neu “City of Sanctuary”. Mae’r teitl yn cysylltu dechreuadau Bangor â chwestiwn sy’n codi drwy gydol y cynhyrchiad: beth mae’n ei olygu i gael croeso, lloches ac ymdeimlad o berthyn yn y ddinas heddiw?
Mae’r stori’n dechrau pan fydd Mark a Ruth, cwpl ifanc o Fangor, yn camu i mewn i’r Gadeirlan i ddianc rhag yr oerfel. Wrth iddyn nhw grwydro’r adeilad, mae cymeriadau o orffennol y Gadeirlan yn ymddangos o’u cwmpas, gan ddatgelu hanes yr adeilad a’r ddinas a dyfodd o’i amgylch.
Mae’r cynhyrchiad yn symud rhwng y gorffennol a’r presennol, gyda newidiadau yn y ddrama a’r arddull gerddorol yn dangos y canrifoedd yn mynd heibio. Yn y pen draw, daw Deiniol Sant yn Daniel, dyn ifanc sy’n croesawu ymwelwyr i’r Gadeirlan heddiw.
Y Gadeirlan ei hun yw’r prif gymeriad, gan roi cyfle i’r gynulleidfa brofi ei hanes yn yr union fan lle digwyddodd.
Bydd tri pherfformiad ar 30 a 31 Hydref.
Awdur, actor a chyfarwyddwr cerddoriaeth a theatr o Gymru yw Cefin Roberts. Gyda’i wraig, Rhian, sefydlodd Ysgol Glanaethwy, y daeth ei chôr yn gyfarwydd i gynulleidfaoedd teledu drwy Last Choir Standing ar BBC One yn 2008 a Britain’s Got Talent ar ITV yn 2015. Enillodd Côr Glanaethwy deitl Côr y Byd yn Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen yn 2024 hefyd.
Yn ymuno â’r cast a’r corws mae Côr Cofnod o Gaernarfon a Chôr Hogia’r Ddwylan, sydd ag aelodau o ddwy ochr Afon Menai.
Meddai Cefin: “Pan dderbyniais yr her o greu sioe i ddathlu’r pen-blwydd arbennig hwn yn hanes Cadeirlan Bangor, roeddwn i’n gwybod o’r cychwyn y byddai’n gynhyrchiad mawr ym mhob ystyr. Pan ddarganfyddais fod yr hanes yn cynnwys cymeriadau mor lliwgar â Dewi Sant, Dafydd ap Gwilym, Owain Glyndŵr, y Frenhines Elisabeth I a’r Esgob John Warren (y cafodd pistol ei anelu ato yn ystod un cyfnod arbennig o gythryblus yn hanes y Gadeirlan), sylweddolais fod gen i stori epig ar fy nwylo.
“Wrth wraidd y stori hon mae’r bobl sy’n crwydro ar gyrion Cadeirlan Bangor, pobl sydd o hyd yn chwilio am loches a noddfa. Trwy ddawns, cân a drama, rydyn ni’n gobeithio plethu’r holl straeon lliwgar hyn mewn digwyddiad theatrig sy’n deilwng o’r achlysur.”
Meddai Esgob Bangor, Manon Ceridwen James: “Mae croeso a lletygarwch wedi bod yn rhan o’r stori Gristnogol ym Mangor ers i Deiniol Sant sefydlu ei gymuned yma 1,500 o flynyddoedd yn ôl. Maen nhw’n dal yn ganolog i’n ffydd ac i fywyd y Gadeirlan heddiw.
“Rwy’n edrych ymlaen at weld y cynhyrchiad hwn yn dod â hanes Bangor yn fyw. Bydd yn dathlu ein treftadaeth Gristnogol ac yn ein gwahodd i feddwl am sut rydyn ni’n cynnig croeso a noddfa i bobl heddiw.”
Tyfodd Bangor o amgylch y gymuned Gristnogol a sefydlwyd gan Deiniol Sant tua 525 OC. Daw ei henw o’r bangor, sef y lloc wedi’i amgáu â ffens o wiail plethiedig a oedd yn amgylchynu’r gymuned gynnar.
Daw’r cynhyrchiad yn dilyn dathliadau 1,500 mlwyddiant y Gadeirlan yn 2025. Mae’n edrych ar ei lle parhaus yn y ddinas, gan gynnwys ei rôl yn croesawu ac yn cefnogi pobl sy’n chwilio am fwyd, cwmni a lle diogel.
Bydd y perfformiadau yng Nghadeirlan Bangor ddydd Gwener 30 Hydref am 7.30pm a dydd Sadwrn 31 Hydref am 2pm a 7.30pm.
Mae’r cynhyrchiad yn Gymraeg yn bennaf. Mae croeso mawr i ddysgwyr Cymraeg.
Mae tocynnau ar gael ar Eventbrite:
Dinas Noddfa | City of Refuge Tickets, Multiple dates | Eventbrite
Saints, song and sanctuary: Bangor Cathedral brings its history to the stage
Ysgol Glanaethwy and friends present a new production by Cefin Roberts, turning Bangor Cathedral into the stage for its own story.
Bangor Cathedral will become the stage for its own 1500-year story this October, with a new theatre production exploring its past and present as a place of sanctuary and refuge.
Written and directed by Cefin Roberts, Dinas Noddfa – City of Refuge features performers from Ysgol Glanaethwy alongside a community cast and local choirs. Through drama, music and song, the Welsh-language production will take audiences from the sixth-century community founded by St Deiniol to the Bangor of today.
Dinas Noddfa means “City of Refuge” or “City of Sanctuary”. The title connects Bangor’s beginnings with a question running through the production: what does it mean to find welcome, shelter and belonging in the city today?
The story begins when Mark and Ruth, a young couple from Bangor, step inside the Cathedral to escape the cold. As they explore, figures from the Cathedral’s past appear around them, revealing the story of the building and the city that grew around it.
The production moves between past and present, with changes in drama and musical style marking the passing centuries. St Deiniol eventually becomes Daniel, a young man welcoming visitors to the Cathedral today.
The Cathedral itself is the central character, giving audiences the chance to experience its history in the place where it unfolded.
Three performances will take place on 30 and 31 October.
Cefin Roberts is a Welsh author, actor and director of music and theatre. With his wife, Rhian, he founded Ysgol Glanaethwy, whose choir became familiar to television audiences through BBC One’s Last Choir Standing in 2008 and ITV’s Britain’s Got Talent in 2015. CôrGlanaethwy also won Choir of the World at Llangollen International Musical Eisteddfod in 2024.
Joining the cast and chorus are CôrCofnod from Caernarfon and Côr Hogia’r Ddwylan, with members from both sides of the Menai Strait.
Cefin says, “When I accepted the challenge of creating a show to celebrate this special anniversary in the history of Bangor Cathedral, I knew from the outset that it would be a big production in every sense of the word. When I discovered that it featured such colourful characters as St David, Dafydd ap Gwilym, Owain Glyndŵr, Queen Elizabeth I, and Bishop John Warren (who had a pistol aimed at him during one particularly turbulent period in the cathedral's history), I realised I had an epic on my hands.
"At the heart of this story are those who wander around the edges of Bangor Cathedral, people who are constantly seeking refuge and sanctuary. Through dance, song, and drama, we hope to bring all these colourful stories together in a theatrical event worthy of the occasion."
Bishop of Bangor Manon Ceridwen James says, “Welcome and hospitality have been part of the Christian story in Bangor since St Deiniol founded his community here 1500 years ago. They remain central to our faith and to the Cathedral’s life today.
“I’m looking forward to seeing this production bring Bangor’s history to life. It will celebrate our Christian heritage and invite us to think about how we offer welcome and sanctuary to people today.”
Bangor grew around the Christian community established by St Deiniol around AD 525. Its name comes from the bangor, or wattled enclosure, which surrounded the early settlement.
The production follows the Cathedral’s 1500thanniversary celebrations in 2025. It explores its continuing place in the city, including its role in welcoming and supporting people seeking food, company and a safe place.
Performances take place at Bangor Cathedral on Friday 30 October at 7.30pm and Saturday 31 October at 2pm and 7.30pm.
The production is primarily in Welsh. Welsh learners are very welcome.
Tickets are available at the Cathedral shop or online:
Dinas Noddfa | City of Refuge Tickets, Multiple dates | Eventbrite